امروزه می‏‌توان اینگونه بیان داشت که صرفه‌جویی در مصرف انرژی، مبحث پایداری و ساختمان‌های سبز به رویه‏‌ای مشخص از روند کلی صنعت ساخت‌وساز بدل شده است. به اذعان همه کارشناسان صنعت ساخت‌وساز، این صنعت در آینده سهم مهمی در شکل دهی به مصرف انرژی در سراسر جهان خواهد داشت.

هم اکنون ساختمان‌های سبز از طریق صرفه‌جویی در مصرف انرژی، به بازگشت سرمایه کمک زیادی کرده‌اند. این موضوع در مجموعه‌های درمانی نظیر بیمارستان‌ها و مراکز مراقبت‌های بهداشتی –که مصرف انرژی در آن‌ها بسیار بالا است- مشهودتر بوده است. در این نوشتار می‌کوشیم با معرفی چند پروژه بیمارستانی، تأثیر به‌کارگیری اصول پایداری و ساختمان‌های سبز را برجسته کرده و در ادامه تأثیر فناوری بیم (BIM) در طراحی این بیمارستان‌ها نیز مشخص می‌‏گردد.

نمونه‌هایی از بیمارستان‌های سبز

مرکز خدمات درمانی مد (The Med) در دبی، امارات متحده عربی

ویژگی برجسته در این مرکز وجود یک سیستم آب گرم با کمک گرفتن از نیروی خورشیدی است که می‌تواند روزانه هزار لیتر آب را گرم کند. این سیستم همچنین میعانات گازی مربوط به تهویه‌های مطبوع هوا را جمع‌‌آوری کرده و از آنها برای آبیاری استفاده می‏کند. بعلاوه نزدیک به ۳۰ درصد مصالح برای ساخت‌و‌ساز از منابع محلی استفاده شده و ۱۴ درصد دیگر از مواد بازیافت شده به کار گرفته شده است.

بیمارستان واترمن (Waterman) در فلوریدا، ایالات متحده آمریکا

ساخت این بیمارستان در فلوریدا در نوع خود منحصر بفرد است. ساختمان این بیمارستان با چشم اندازهای طبیعی باشکوه طوری درهم آمیخته که برای برخی گونه‌های درخطر پرندگان، زیستگاهی طبیعی را فراهم کرده است. اینجا جایی است که شفای همه جانبه جسم و روح دوباره معنا می‌شود. یکی از ویژگی‌های قابل توجه این ساختمان – پس از پژوهش کامل در مورد پرواز پرندگان- این است که از هیچ شیشه غیررفلکسی برای ساخت سطوح خارجی آن استفاده نشده است. بنابراین اینجا انسان و طبعیت به زیبایی همزیستی دارند. پرندگان می‌توانند به راحتی در الگوی طبیعی مسیر چرخشی خود بدون هیچ مانعی به پرواز درآیند.

بیمارستان هنری فورد (Henry Ford West Bloomfield) در میشیگان، ایالات متحده آمریکا

این بیمارستان دارای مجوز سیستم جهانی رتبه بندی مدیریت انرژی و طراحی محیطی [۱](LEED) است. این ساختمان وسیع که دارای مساحتی بالغ بر ۶۵۰۰ مترمربع می‏باشد، از نور طبیعی برای اهداف گرمایشی و سرمایشی  خود بهره می‌گیرد. این ساختمان همچنین آب باران را جمع‌آوری کرده و از این منبع بهترین استفاده را می‌برد. رویکرد کلی این بیمارستان ۱۹۱ تخته، دربرداشتن تمامی تجهیزات مدرن برای مراقبت و درمان بیماران است.

کمک گرفتن از فناوری بیم و طراحی بیمارستان سبز چیزی فراتر از فقط صرفه‏جویی در مصرف انرژی و آب است. دلیل آن این است که امروزه بیمارستان‌ها و مراکز مراقبت‌های بهداشتی، رویکرد جامع‏تری نسبت به درمان دارند. به همین دلیل فناوری بیم (BIM) نقشی اساسی در یاری رسانی به معماران و پیمانکاران در ساخت مراکز خدمات درمانی که در چارچوب فلسفه انرژی پایدار می‌گنجند را ایفا می‌کند.

قابلیت‌های فناوری بیم (BIM) برای تحقق ساختمان‌های مراکز خدمات درمانی سبز

۱-ساخت و ساز کارآمد

مفاهیم ساخت‌وساز کارآمد (Lean Construction) و مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) درهم‌تنیده شده‌اند. فناوری بیم (BIM) مستقیماً در راستای دستیابی به اهداف ساخت کارآمد کمک می‌کند. به عنوان مثال جایی که مدیریت اتلاف وقت، استعداد، منابع و غیره حائز اهمیت می‏باشد، نقش این فناوری بیش از پیش رخ می‏نماید.

وقتی فرآیند ساخت‌و‌ساز، به شکلی کارآمد نهادینه شود، از طریق کمک گرفتن از سامانه یکپارچه فناوری بیم، پیمانکاران می‏توانند تا کنترل بیشتری بر کلیه گردش‌های کاری داشته باشند. بنابراین با توجه به این نظارت همه‏جانبه و دقیق، فرآیند “ساخت‌وساز کارآمد” می‏تواند محقق شود. باید توجه داشت که فرآیند ساخت‌وساز کارآمد ریشه در “سنجش و بهینه‏‌سازی عملکرد” دارد.

وقتی که از ساخت‌و‌ساز کارآمد برای مراکز درمانی حرف شده می‏‌شود، می‏‌بایست به زنجیره تأمین و تدارکات مصالح کارآمد نیز اشاره شود. یعنی سیستمی که ضایعات کلی را بکاهد و هزینه و زمان را به‌صورت کارآمد از طریق طراحی و توسعه کارآمد مدیریت کند. چنین نظمی در یک سیستم یکپارچه که فناوری بیم ایجاد می‌کند، امکان‌پذیر است.

۲-تحلیل انرژی ساختمان

فناوری بیم روشی بی‌نظیر برای درک و آنالیز انرژی و همچنین استفاده از آن در فضای درونی ساختمان است. در یک مرکز خدمات درمانی افراد متعددی نظیر پزشکان، پرستاران، پرسنل پشتیبانی، بیماران، بستگان بیماران و افراد داوطلب حضور دارند. در این مراکز ابزارهای پیشرفته‌ای جای گرفته است که وجود آن‌ها برای تشخیص، معالجه و درمان ضروری است. بنابراین نیازهای انرژی برای مراکز خدمات درمانی اساسی‌تر و بیشتر از دیگر ساختمان‌ها است. فناوری بیم متخصصین را قادر می‌سازد تا مصرف انرژی ساختمان را آنالیز نموده و فرصت‌هایی بیابند تا طراحی ساختمان را به منظور کاهش تقاضای انرژی بهینه سازند.

۳-انرژی‌های پایدار و تجدیدپذیر

منابع انرژی بسرعت کاهش می‌یابند و اکنون نیاز است همه کشورها تحلیل انرژی را تجربه کنند. در چنین موقعیتی تغییر مسیر به سوی منابع انرژی تجدیدپذیر و تأمین انرژی موردنیاز از آن منابع امری مهم بشمار می‌رود. معماران و مهندسان بطور فزاینده‌ای بر توسعه و ساخت ساختمان‌هایی که برای تأمین نیازهای انرژی به خود متکی هستند، تمرکز نموده‌اند. از همین ایده مفهوم ساختمان‌های صفر انرژی، نشأت گرفته است. این ساختمان‌ها از انرژی‌های پایدار و تجدیدپذیر بهره می‌گیرند و در آن‌ها به همان اندازه ای که انرژی مصرف می‌شود، انرژی نیز تولید می‏‌شود. فناوری بیم این مفهوم را پشتیببانی می‌کند و به طراحی ساختمان‌هایی که سبز هستند یاری رسانده و مفهوم پایداری را به سطح بالاتری ارتقا می‌دهد.

۴-مجوزهای انرژی

ساختمان بیمارستان‌ها، از نقطه نظر معماری و حتی سازه‏ای دارای پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به ساختمان‌های عادی هستند. آنها به انرژی بیشتری نیاز دارند و بطور میانگین از دیگر ساختمان‏‌های مسکونی یا تجاری اتلاف انرژی بیشتری نیز دارند. این ساختمان‌ها به گواهینامه‌ها و مجوزهای مختلفی نیاز دارند تا به عنوان مراکز درمانی و ساختمان‌‏های سبز تأیید شوند. در اینجاست که فناوری بیم نقشی اساسی ایفا می‌کند. این فناوری مستندات کامل برای نیازهای انرژی، مصرف انرژی، مدیریت اتلاف انرژی و غیره را در اختیار قرار داده و شفافیت بیشتری را برای سازمان‌های نظارتی فراهم می‌سازد. این مدل با ارائه یک پروژه به صورت یکپارچه، سازمان‌های نظارتی را قادر می‌سازد تا تمامی اطلاعات مربوط به مصرف انرژی در ساختمان را کسب نمایند.

[۱] LEED (Leadership in Energy and Environmental Design)

منبع:http://www.bimananews.ir